Əfsanələr
«Qız» adı bir neçə hekayə saxlayır — və heç biri sübut olunmayıb.
Niyə «Qız»?
Qız Qalası adını «Bakirə qülləsi» kimi tərcümə edirlər. Lakin «qız» təkcə «bakirə» deyil, həm də «toxunulmaz», «fəth edilməmiş» deməkdir — buna görə adı «heç kəsin ala bilmədiyi qüllə» kimi də şərh edirlər. Bu adın arxasında bir neçə əfsanə dayanır və hər biri daşın sirrini öz cür izah edir.
Üç əfsanə
Dənizə atılış
Hökmdarın qızı sevmədiyi nikahdan qaçmaq üçün qüllə tikilməsini istəyir. Qüllə hazır olanda, toy ləğv edilməyəndə, qız yuxarı qalxıb o zaman lap dibinə çırpılan Xəzərin dalğalarına atılır.
Döyüşçü qız
Başqa versiyaya görə, qırmızısaçlı qız şəhərin düşmənə qarşı müdafiəsinə başçılıq edir: «Mənə qılınc və dəbilqə verin — sizi qoruyaram». Qüllə onun cəsarəti şərəfinə adlandırılıb.
Müqəddəs od
Üçüncü əfsanə qülləni od məbədi ilə bağlayır: qız ruhunu Müqəddəs Od Qülləsinə verir, onun ölümü ilə odlar sönür və qülləni Qız Qalası adlandırırlar.
Təyinatın altı versiyası
Od məbədi
Zərdüşti məbədi: Abşeronun «əbədi odu», yuxarıdakı pəncərələr və qüllənin oriyentasiyası od kultu ilə bağlıdır.
Rəsədxana
Yuxarıdakı 31, aşağıdakı 30 daş çıxıntı ayın günləri ilə əlaqələndirilir; uzun dayaq şərqə, bərabərlik günü gün doğan nöqtəyə yönəlib.
Qala
Beş metrlik güclü divarlar və dəniz kənarındakı mövqe qülləni şəhərin müdafiə sisteminin bir hissəsi edirdi.
Mayak
Hündürlük və sahildəki yer dənizçilər üçün siqnal odu üçün ideal idi; XIX əsrdə burada həqiqətən mayak olub.
Su anbarı
İçəridə su qatına çatan 21 metr dərinlikdə quyu və keramik borular var: qüllə əhaliyə təmiz su verə bilərdi.
Distillə kolonu
Qeyri-adi fərziyyə: qülləni neftin distillə kolonu ilə müqayisə edirlər — qəribə forması və çıxıntısı bundandır.
Bu qülləni heç kəs ala bilmədi — nə düşmən, nə də zaman.